به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • تاریخچه هنرستان

تاریخچه هنرستان کمال الملک

درسال 1266ه.ش وزارت معارف واوقاف وصنایع مستظرفه تأسیس شد،به تبع آن استادکمال المک درسال1278تأسیس مدرسه صنایع مستظرفه رابه دولت پیشنهاد داد.این امربه همت و ابتکارکمال الملک ویاران بانفوذش حکیم الملک وسرداراسعد محقق شد.استادتنهابه رشته نقاشی اکتفا ننمودودرآموزشگاه خودرشته های منبت کاری،موزائیک سازی وقالیبافی راهم واردکردوبا این کاربه هنرهای ازدست رفته حیات مجددی بخشید.مقررشدهنرجویان مدرسه صنایع مستظرفه بعداز4تا6سال پس از طی مدارج هنری گواهینامه فارغ التحصیلی  دریافت نمایند،

درابتدای تأسیس تعداد 40نفرجذب مدرسه شدند. این مدرسه درضلع جنوبی باغ گلستان درمیدان بهارستان نزدیک اداره هنرهای زیباقرار داشت که بعدهابه مدرسه کمال الملک تغییرنام یافت.

درزمان احمدشاه کشور درحال بحران بودوهمه سازمان های اداری ازجمله این مدرسه با مشکلات عدیده مالی روبرو بود اما استاد باصبروحوصله،وتحمل سختیها فعالیت مدرسه را متوقف نکردحتی برای ترویج بیشتر هنرحقوق خودرا مصروف هنرجویان وتشویق  شاگردان می نمودوگاهی  مواقع رنگ ولوازم نقاشی خودرا که ازاروپا آورده بود بین شاگردانش تقسیم می کرد آنها نیزبا اشتیاق وصف ناشدنی مثل پروانه دوراستاد می گشتندواز مزرعه هنر اوخوشه چینی می کردند،لازم به ذکراست مخارج ماهیانه مدرسه که ده هزارتومان بود نخست توسط بودجه گمرگ وتلگرافخانه وسپس ازمحل وزارت پست وتلگراف تأمین می شد.

پس از چند سال آثارهنری شاگردان مستعد استاد چون موزه ای زیبا وتماشایی جلوه گری می کرد.

حدود سال1296ه.ش احمدشاه بعدازبازگشت ازفرنگ توصیف مدرسه را ازدرباریان شنید ومشتاق بازدیدازآنجاشد به همین دلیل  وزارت خارجه نمایشگاهی رابرپاکردوآثاری از مجسمه ها،فرش ها وتابلوهای شاگردان استاد رابه نمایش گذاشت.

در بین سال های1302ه.ش تا1306ه.ش زمان ریاست وزرایی رضاخان روابط استادبا وزرای معارف دولت (از جمله سلیمان میرزا وتدین) به خاطرمشکل تراشی ها ودخالت های بی مورد تیره شد.این دخالتها ازآنجا که باطبع وسرشت آزادمنشانه استادسازگاری نداشت هرروز  به اختلافات بیشتر دامن می زد.

استادپس از16سال حدودسال1306ه.ش ناگریزتقاضای بازنشستگی نمود واستعفای خودرا ازریاست مدرسه اعلام کرد،امادولت بدلیل اعتبارمدرسه که منوط بوجودریاست استاد بودبااستعفای وی موافقت نکردوازطرفی شاگردان ومعلمان مدرسه نیزدرجلوی اتاق استاد جمع شدند و ازاو خواهش کردند که مدرسه راترک نکندولی ازآنجایی که استاد دیگرطاقت زورگویی وتوهین های وزیرمعارف وقت (سلیمان میزااسکندری) رانداشت نابینایی چشمش رابهانه کردواز کارکناره گیری کرد وبه نیشابوررفت ودرحسین آبادآنجا اقامت گزید.

در پی رویداد ارباب کیخسرو ازطرف مجلس شورای ملی عازم نیشابور شد وتابلوهای استادرا به قیمتی بسیارناچیز برای مجلس خریداری کرد که ازمعروف ترین تابلوهای وی میتوان به رمال،زرگربغدادی،غروب شمیران،دماوند،تالار آیینه اشاره کرد.

آقای تدین طی حکمی پس ازکناره گیری استادکمال الملک مدیریت مدرسه رابه اسماعیل آشتیانی واگذارکردکه درزمان مدیریت استادازشاگردان برجسته ومعاون ایشان به شمارمی رفت، وی درسال1308ه.ش هنرستان دیگری برای احیاء هنرهای ملی تأسیس نمودکه اساتیدی چون ابوالحسن صدیقی وهادی تجویدی برای میناتور ،علی درودی برای تذهیب،محمدحسین صنیع خاتم برای نقشه قالی وخاتم سازی،حبیب الله طریقی برای زری بافی وعلی امامی برای منبت کاری  انتخاب شده بودند وهنرهایی چون نقاشی ،معماری وکاشی کاری نیز یاد می دادند.

اسماعیل آشتیانی تا سال1309بعنوان مدیرهنرستان شناخته  می شد.

درهمین سال به منظورتمرکز امورصنایع مستظرفه وهنرهای ملی مجوز تأسیس اداره هنرهای ملی به فرمان رضاشاه زیرنظروزارت اقتصاددرباغ نگارستان داده شد ودرسال بعدوزارت اقتصاد منحل گردید واداره هنرهای ملی تحت نظراداره کل صنعت ومعدن قرارگرفت ودر سال1317وزارت صنعت به وزارت بازرگانی وپیشه وهنرمبدل گردید،هنرستانهای هنرهای زیبادریک دوره3ساله جهت دیپلم ویک دوره3ساله عالی برای کسب مدارک لیسانس در هنرنقاشی ودریک دوره4 ساله عالی برای مدرک لیسانس درهنرمجسمه سازی ومعماری فعالیت می کردندو بالاخره درسال 1319بدستوررضاشاه هنرستان عالی هنرهای زیباازوزارت پیشه وهنر جداشد وبه وزارت فرهنگ تبدیل شدوسپس به دانشکده هنرهای زیبا تغییرپیداکرد .

همزمان با تأسیس اداره هنرهای ملی درسال1319موزه هنرهای ملی درتالارحوضخانه نگارستان شکل گرفت وزمانی آنجامحل کارگاه نقاشی ومجسمه سازی مدرسه صنایع مستظرفه وگردآورنده آثاراستادان وهنرآموزان وهنرجویان صنایع مستظرفه بوده است ،متأسفانه درهمان سال در17مردادماه استادکمال الملک درنیشابور درگذشت ودرباغ آرامگاه شیخ عطارنیشابوری دفن گردید.

درسال1320وزارت پیشه وهنر آیین نامه ای برای موزه هنرهای ملی ودفترمخصوص برای ثبت مشخصات آثارواشیاءموجود درموزه استادعلی کریمی برای ریاست موزه هنرهای ملی تدوین کرد.

هنرستان دراین سالها درساعت 6تعطیل می شد،حسین طاهرزاده ازهمان سال اداره هنرهای ملی وسرپرستی کارگاه هارا تاسال1342 برعهده داشت، وی معلم رشته های قالی بافی،تذهیب،نگارگری ورنگ روغن بود وآثاروی درموزه توپقاپی استانبول نگهداری می شود.

درهمین زمان علی کریمی رئیس اداره هنرهای ملی ازطرف رضاشاه موردتوجه قرارگرفت ومدیریت موزه هنرهای ملی برعهده محمدعلی اسماعیل زاده (استاد نگارگری)بود.

درحدودسال1323دکترصدیق مقام وزارت فرهنگ هنرستانی بانام استادبه همان سبک تأسیس نمود،بودجه هنرستان درآن زمان حدود30000تومان تخمین زده شد، درپایان آقای نخست وزیردر15اردیبهشت1324به هنرستان تشریف آوردندوهنرستان رادرسال1325رسماً افتتاح نمودندودرامورمالی نیز مساعدت کردند.

هنرستان کمال الملک دارای23شاگردبودکه به یادگیری نقاشی مشغول بودندکه18نفرآنان ماهانه10تومان شهریه پرداخت می کردند،دراین میان تعدادی ازشاگردان ایتام بودندکه رایگان درهنرستان تحصیل می کردند،این مسئله اشتباه مطرح شده که آشتیانی هنرستان راخصوصی معرفی کرده درحالیکه بودجه ماهانه ازطرف وزارت فرهنگ بوده است،درهمان سالها درسال1324انجمن هنرمندان ایران نیزتأسیس گردیده بودوهمین مسأله تأثیربسیاری در روند شکل گیری هنرستان داشته است،درسال1326منتخبین انجمن هنرمندان شامل سرلشگرآق اولی،شقاقی،تیمسار معیری،اولیاء،شهبازی،شیخ،قرابگیان،مطیع،یوسفی،نجم آبادی ،تالبرگ،سیاه پوش ،مقدم،فروغی،بهزاد،جهانیانی،معیرالممالک،بواسحاقی بود.

درهمان سال نیزاسماعیل آشتیانی دانش آموزان هنرستان رابه منزلش برد،درآن موقع ثبت نام هنرستان درخیابان صفی علیشاه تحت نظارت هیأت مدیره انجمن گردانیده می شد

بابرکناری اسماعیل آشتیانی استاد شیخ سرپرستی هنرستان رابرعهده گرفت.

درسال 1328شورای عالی نگارش وهنرهای زیباشکل گرفت وسال بعدازآن به اداره کل هنرهای زیبازیرنظر وزارت فرهنگ تغییرنام داد.

درسال1329اداره کل هنرهای زیبا زیرنظروزارت اقتصادملی قرارگرفت ،همان زمان به دستوررضاشاه به موجب تصویب نامه هیأت وزیران درزمان نخست وزیری علی رزم آرا این  اداره در مجموعه وزارت فرهنگ شکل گرفت و به ساماندهی آموزش وفراگیری مقدمات هنری(طراحی،رنگ شناسی،ترکیب بندی عناصرو زیباشناسی )پرداخت.

درسال1330حسین شیخ بعنوان منشی انجمن هنری ایران زیرنظر سپهبدآق اولی مدیرعامل انجمن هنرمندان انتخاب گردید،وی سال بعد ازآن مدیریت هنرستان رانیز بعهده گرفت،در سال1340هنرهای ملی تحت نظر نخست وزیر درآمدودرسال1343وزارت فرهنگ وهنرواداره کل آموزش وپژوهش هنرشکل گرفت ودرسال1344کتابخانه های عمومی نیزتأسیس شدند وبه دنبال آن اساسنامه جدید هنرستان هنرهای زیباتصویب گردیدوازسال1347ساختمان هنرستان کمال الملک به همین مکان فعلی واقع  پیچ شمیران خ نورمحمدی (تنکابن)منتقل گردید.لازم به ذکراست این ساختمان درسال 1315به نام غلامعلی میکده فرزندعلی مستوفی به ثبت رسید که هم اکنون هنرستان هنرهای زیبای پسران نیز درهمین ملک دایر می باشد

ازسال1347تا1351حدود50پایه،70چهارپایه،20میزمخصوص مینیاتوروتذهیب درهنرستان برای مصرف هنرجویان اختصاص یافت.

حدودسال1357طبق مصوبه شورای انقلاب اسلامی وزارت علوم وآموزش عالی فرهنگ وهنر به وزارت فرهنگ وآموزش عالی تبدیل گردید.

پس ازانقلاب هنرستانهاتحت نظر اداره کل اموزش وپژوهش هنربودند.

هنرستان درسال1358حدود135نفرهنرجو به مدیریت حسین شیخ واموردفتری حسین جوادی وزیرنظر استادان برومند،داوودی ،بانگیزوفرجی بود وموزه هنرهای معاصر تهران به مناسبت انقلاب نمایشگاهی ازآثارهنرجویان رابه نمایش گذاشت.

متأسفانه سال بعدازآن هنرجویان بدلیل کمبود امکانات به 45نفر کاهش یافتند واستاد فرجی نیزدرهمان سال سرپرستی هنرستان رابعهده داشتند،درهمین زمان وزارت فرهنگ وآموزش عالی زیرنظروزارت ارشاداسلامی درآمد و واحدهای سینما،تئاتر،موسیقی وادبیات درآن شروع به فعالیت کردندودر22بهمن 1360مجدداَ نمایشگاهی ازآثار هنرجویان به مدیریت استاد شیخ برگزار گردیدوسال بعدازآن آثاری ازاساتید وهنرجویان هنرستان درموزه هنرهای معاصر به معرض نمایش درآمد،همزمان کلاسهای درسی نیز تفکیک گردید.

ازسال 1373اداره امور هنرستانها تحت پوشش وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی به ادارات کل استانها واگذار گردیدوبالاخره درسال 1378ساختمان فعلی  هنرستان که بنایی سه اشکوبه ای است خریداری گردید.

 

 

 

کلیه حقوق این پورتال متعلق به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد